Fotowoltaika

Obowiązywał dla prosumentów, którzy zgłosili mikroinstalację do przyłączenia do 31 marca 2022 r.

• Nadwyżki energii oddane do sieci były rozliczane ilościowo.
• Sieć działała jak „magazyn energii” – bez kosztów przechowywania.
• Rozliczenia były niezależne od rynkowych cen energii.

Dotyczy wszystkich prosumentów, którzy zgłosili mikroinstalację po 1 kwietnia 2022 r. Czym jest nowy system? Jakie są jego główne różnice w stosunku do poprzedniego?

• Rozliczenia są finansowe (w złotówkach) - nie ilościowe (kWh) jak w net-metteringu.
• Kupując energię z sieci dokonujemy tego po cenie detalicznej (wraz z opłatami dystrybucyjnymi), a oddając do sieci (sprzedajemy) nadwyżki dokonujemy tego po cenie hurtowej.
• Środki ze sprzedaży energii są odkładane w zakładzie energetycznym na indywidualnym koncie rozliczeniowym prosumenta - "konto prosumenckie".
• Środki zgromadzone na „koncie prosumenckiem” są wykorzystywane w pierwszej kolejności na zakup energii. Niewykorzystane środki podlegają wypłacie prosumentowi dopiero po upływie 12 miesięcy, do limitu 20% wartości sprzedaży.

Nowy system został wdrożony dwuetapowo:

• Od 1 kwietnia do 30 czerwca 2022 r. – okres przejściowy. W okresie tym wartość energii oddanej do sieci była liczona wg średniej miesięcznej ceny z Rynku Dnia Następnego (RDN).
• Od 1 lipca 2022 r. – pełny net-billing: nadwyżki rozliczane są wg rzeczywistej godzinowej ceny energii na RDN.

• W systemie net-billingu, gdy oddajemy nadwyżkę energii do sieci, tracimy, gdyż cena, po której sprzedajemy, jest niższa niż cena, po której później kupujemy.
• Korzystne jest projektowanie instalacji z naciskiem na maksymalne zużycie wyprodukowanej energii na własne potrzeby, a nie na wyśrubowaną produkcję w skali roku

• Kluczowym stało się efektywne zarządzanie zużyciem energii poprzez dostosowanie konsumpcji gospodarstwa do godzin produkcji i aktualnych cen hurtowych – np. pracy pompy ciepła, bojlera CWU, ładowania samochodu.
• Coraz większe znaczenie zaczęły mieć urządzenia pozwalające na gromadzenie energii tj. magazyny ciepła i magazyny energii oraz systemy zarządzania energią (HEMS).

• Instalacje muszą być projektowane z większą precyzją – dobra znajomość profilu zużycia klienta jest kluczowa.
• Najistotniejszym elementem stało się maksymalizacja oszczędności, a nie realizowanie rekordowej produkcji.

Mimo niedawnych zmian w sposobie rozliczania energii z domowych instalacji fotowoltaicznych, czas zwrotu inwestycji wciąż jest atrakcyjny, co czyni fotowoltaikę nadal opłacalnym rozwiązaniem dla wielu gospodarstw domowych. Do ważnych czynników, które wpływają na ten stan rzeczy są:

• Ceny elementów składowych instalacji PV spadają od 2021 r.
• Ceny energii trwale rosną – szczególnie taryfy dla gospodarstw domowych.
• Programy wsparcia (Mój Prąd, ulga termomodernizacyjna, Czyste Powietrze) nadal są dostępne i istotnie wpływają na faktyczną wysokość inwestycji.

Zmiana systemu rozliczeń energii, szczególnie przejście z net-meteringu na net-billing, wymusza fundamentalną zmianę podejścia do projektowania instalacji fotowoltaicznych. W nowym modelu, gdzie wartość energii oddawanej do sieci jest niższa niż tej kupowanej, od projektantów oczekuje się znacznie większego profesjonalizmu i holistycznego spojrzenia.

• Instalacje nie mogą być już projektowane „na wyrost”.
• Od projektatów oczekuje się wyliczenia bilans ekonomiczny, nie tylko energetyczny.
• Najważniejszym celem staje się jak najwyższy udział autokonsumpcji energii wyprodukowanej z PV.

• Magazyn pozwala przechować nadwyżki energii produkowanej w dzień i wykorzystać je wieczorem lub w nocy.
• Im więcej energii zużyjesz z własnej produkcji, tym mniej kupujesz z sieci — a więc realnie zmniejszasz rachunki.

• W przypadku awarii sieci (przerwa w dostawie energii), magazyn może zasilić dom w trybie wyspowym (jeśli instalacja na to pozwala).
• Zapewnia to ciągłość zasilania dla kluczowych odbiorników: lodówki, oświetlenia, systemów bezpieczeństwa.

• W przyszłości magazyn pozwoli ładować się, gdy energia jest tania, i rozładowywać, gdy jest droga (taryfy godzinowe).
• Możliwość współpracy z systemami zarządzania energią (HEMS) i optymalizacji kosztów.

• Z każdym rokiem rośnie niestabilność cen energii i niepewność regulacji.
• Magazyn to krok w stronę większej samowystarczalności energetycznej i niezależności od polityki energetycznej państwa.

• W 2024 roku uruchomiono dopłaty do magazynów energii w ramach programu Mój Prąd (do 16 000 zł).
• Ceny baterii litowo-jonowych spadają, a ich trwałość rośnie (żywotność ok. 10–15 lat).
• Dobrze dobrany magazyn skraca czas zwrotu całej instalacji fotowoltaicznej — zwłaszcza przy dynamicznych cenach prądu.